Hoe de SmartGames IQ-serie helpt bij het trainen van het ruimtelijk inzicht van volwassenen

Een hersenkraker voor volwassenen die je makkelijk in je zak steekt. Zo’n spelletje dat je even snel doet in de trein of tijdens je lunchpauze.

Dat is precies wat de SmartGames IQ-serie is. Het ziet er simpel uit, zo’n klein doosje met wat gekleurde stukjes en een boekje vol opdrachten. Maar vergis je niet.

Binnen een paar minuten ben je flink aan het puzzelen en merk je hoe je ruimtelijk inzicht op scherp wordt gezet.

Het is de perfecte manier om je brein actief te houden, zonder dat je meteen een uur hoeft te blokken. Veel volwassenen denken dat dit soort spelletjes alleen voor kinderen zijn. Dat het ‘educatief speelgoed’ is voor de basisschool. Maar de uitdagingen in de IQ-serie zijn voor iedereen die van een goede denkpuzzel houdt.

Je traint je hersenen op een speelse manier. Je leert patronen herkennen, vooruitdenken en ruimtelijke relaties begrijpen.

En het mooie is: het voelt niet als werk. Het voelt als een potje speelkwartier voor je hoofd.

Wat heb je allemaal nodig?

Je hebt niet veel nodig om te beginnen. Alles zit in het kleine, stevige doosje.

Het is een compact pakketje hersengym dat je overal mee naartoe kunt nemen. Denk aan een formaat van ongeveer 10 bij 15 centimeter. Lekker handig.

• Een SmartGames IQ-spel naar keuze. Denk aan IQ Twist (€12,99), IQ Puzzler Pro (€14,99) of IQ Arrows (€11,99). Ze hebben allemaal een eigen uitdaging.
• De bijbehorende stukjes. Dit zijn vaak gekleurde pinnen, blokjes of stukjes met pinnetjes. Ze passen precies in het spelbord.
• Het spelbord. Dit is vaak een transparant deksel dat je op het doosje kunt leggen, of een apart grid.
• Het opdrachtenboekje. Dit bevat alle opdrachten, van makkelijk tot extreem moeilijk.
• Elektrolyse. Nee, grapje. Een plekje waar je even ongestoord kunt puzzelen. Een tafel of bureau is prima. Je hoeft je echt niet in een stille kamer op te sluiten, maar een beetje rust helpt wel.

Stap 1: Kies je level en maak je hoofd leeg

Begin niet meteen met de allerlaatste, moeilijkste opdracht. Dat is vragen om frustratie.

Pak het boekje en blader naar opdracht 1. Die is vaak een eitje.

Het doel is om te wennen aan de regels en de manier van denken. Neem even de tijd. Zet je telefoon even op stil.

Je hoeft je niet te haasten. Het draait om het proces, niet om de snelheid. Eerst even wennen aan de vormen en het gevoel van de stukjes. Lees de opdracht in het boekje goed.

Elk plaatje laat zien welke stukjes je moet gebruiken. Soms staan er al wat stukjes vast op het bord aangegeven.

Die horen er al te liggen. Zorg dat je de opdracht voor je ziet.

Pak de juiste stukjes. Let op de kleuren, die corresponderen met de stappen in het boekje. Stap 1 is rood, stap 2 is blauw, enzovoort. Je bouwt de oplossing op.

Veelgemaakte fouten bij het starten

• Te snel willen. Pak rustig de stukjes en leg ze neer. Haasten leidt tot verkeerde inschattingen.
• De verkeerde kant op draaien. De stukjes hebben vaak een bepaalde hoogte. Een stukje met twee pinnetjes naast elkaar past soms alleen horizontaal. Probeer het dus ook even om te draaien.
• Niet goed kijken naar de vaste stukjes. Deze staan in het boekje vaak lichtgrijs of met een stip aangegeven. Ze zijn cruciaal voor je startpunt.

Stap 2: De juiste volgorde vind je in het boekje

Het geheim van de SmartGames IQ-serie is de volgorde. De stappen in het boekje zijn niet zomaar een willekeurige volgorde.

Ze zijn zo gemaakt dat je de puzzel logisch opbouwt. Volg ze op.

Eerst het rode stuk, dan het blauwe. Leg ze neer zoals het boekje aangeeft. Je zult zien dat er vanzelf ruimte ontstaat voor het volgende stuk.

Soms lijkt het alsof een stukje overal past, maar er is maar één plek waar het echt klopt. Dit is waar je ruimtelijk inzicht wordt getest.

"Het voelt alsof je een 3D-puzzel in je hoofd aan het bouwen bent. Elke stap bevestigt of je op de goede weg bent."

Je moet niet alleen kijken naar het stukje zelf, maar ook naar de lege plekken die straks nog overblijven. Is er genoeg ruimte voor het volgende stukje? Je traint je brein om te visualiseren wat er nog gaat komen. Dat is de kern van ruimtelijk inzicht.

Neem bijvoorbeeld IQ Twist. Je hebt stukjes met pinnetjes en een deksel met gaten.

De uitdaging is om alle stukjes zo te leggen dat ze precies in de gaten passen en niet verschuiven. De volgorde in het boekje zorgt ervoor dat je de lastigste stukjes vaak als laatste legt, wanneer de rest van de puzzel al vastligt. Dat maakt het makkelijker.

Stap 3: Onderzoek de lege ruimtes en de vormen

Als je een paar opdrachten hebt gedaan, ga je patronen herkennen. Je zult merken dat je sneller gaat kijken naar de gaten die over zijn.

Dit is een oefening in 'negatieve ruimte'. Je kijkt niet alleen naar de stukjes die je in je hand hebt, maar naar de openingen die ze moeten vullen.

Probeer dit eens: pak een opdracht, kijk 30 seconden alleen naar het bord en de stukjes, zonder het boekje. Probeer te bedenken waar de stukjes zouden kunnen passen. De stukjes zijn vaak driedimensionaal.

Ze hebben een hoogte en een diepte. De pinnetjes zitten aan de onderkant.

Bij de IQ Puzzler Pro leg je stukjes op een grid, en sommige stukjes zijn hoger of lager. Je moet soms een stapje terugdoen in je denken. Dit is precies de training die je wilt. Je hersenen moeten patronen en vormen sneller herkennen. Het is een soort sportschool voor je visuele cortex. Ontdek waarom scholen deze denkspellen gebruiken om de cognitieve ontwikkeling te stimuleren.

Waar let je op?

• Hoeken: Sommige stukjes passen alleen in een hoek van het bord. Zoek naar die hoeken.
• Kleurencombinaties: De kleuren in het boekje helpen je bij het volgen van de stappen, maar soms moet je ook kijken naar de kleuren op de stukjes zelf. Zit er bijvoorbeeld een stukje met twee kleuren in?
• Draaien: Elk stukje kan in vier richtingen worden gedraaid (0, 90, 180, 270 graden). Soms is de juiste draaiing de enige manier om de puzzel op te lossen. Probeer het systeemmatig.

Stap 4: De moeilijkheidsgraad opvoeren

Zodra je de basistechnieken onder de knie hebt, ga je voor de hogere levels. De opdrachten in het boekje zijn genummerd van 1 (makkelijk) tot 5 of 6 (expert). Elk level voegt een nieuwe uitdaging toe.

Misschien is het grid kleiner, of zitten er minder stukjes in de opdracht, waardoor de vrije ruimte groter is en de keuze moeilijker. Blijf doorgaan.

Het is verleidelijk om te stoppen bij de eerste opdrachten die echt moeilijk zijn, maar juist die opdrachten trainen je hersens het meest. Als je een opdracht echt niet kunt oplossen, leg hem dan even weg.

Doe een andere, makkelijkere opdracht. Of pak een andere variant, zoals IQ Focus (€12,99). Daarbij draait het om het vullen van een vierkant met stukjes die bestaan uit kleine gekleurde vlakken.

De variatie helpt je om fris te blijven kijken. Het draait allemaal om het plezier in het proces.

Veelgemaakte fouten op hogere niveaus

• Verkeerde aannames: Je denkt een plekje gevonden te hebben, maar het blokkeert een andere cruciale plek. Blijf flexibel.
• Overzicht verliezen: Door te focussen op één stukje, vergeet je het grote plaatje. Neem af en toe een kleine stap terug om het hele bord te bekijken.
• Frustratie: Het is oké om even vast te lopen. Het hoort bij het spel. Doe even iets anders, kom terug en kijk met een frisse blik.

Stap 5: Verificatie-checklist

Als je denkt dat je een opdracht hebt opgelost, loop dan even deze checklist na. Dit voorkomt teleurstelling en traint je controle-vaardigheden.

1. Alle stukjes gebruikt? Kijk in het boekje. Staan alle stukjes (rood, blauw, etc.) op het bord? Zijn er geen overgebleven?
2. Volgorde klopt? De volgorde van de stappen in het boekje is vaak de beste manier om te controleren. Elk stukje hoort op de plek te liggen die bij het plaatje hoort.
3. Geen overlappende stukjes? Stukjes mogen elkaar niet overlappen. Elk pinnetje moet in een gat passen of op het grid rusten.
4. Het hele bord is gevuld? Bij de meeste opdrachten (behalve de 'Challenges') moet het hele speelveld bedekt zijn. Geen enkele lege plek mag overblijven.
5. Stukjes liggen vast? Als je het deksel erop doet (bij IQ Twist) of het bord optilt (bij Puzzler Pro), mogen de stukjes niet verschuiven. Ze moeten precies passen.

Het is alsof je je huiswerk nakijkt voor je het inlevert. Als je alle vijf de punten kunt afvinken, dan heb je het goed gedaan!

Klap het doosje dicht, steek het in je tas en voel je een beetje slimmer. Je hebt zojuist je ruimtelijk inzicht flink getraind.

Waarom dit zo goed werkt voor volwassenen

Het mooie van de SmartGames IQ-serie is dat het een laagdrempelige manier is om je brein actief te houden. In een vergelijking tussen de Brain Games van White Goblin Games en SmartGames zie je dat dit een fysiek, tastbaar iets is in een wereld vol digitale afleiding.

Je voelt de stukjes, je ziet de vormen. Dit helpt om je focus te verleggen.

Je traint je werkgeheugen en je vermogen om 3D-ruimtes in je hoofd te draaien. Dit zijn vaardigheden die je in het dagelijks leven ook gebruikt, of het nu gaat om een meubel in elkaar zetten of je auto inparkeren. De prijs is ook een groot pluspunt.

Voor ongeveer €12 tot €15 euro heb je een spelletje dat je oneindig lang kunt blijven spelen. Het is een duurzaam cadeau voor jezelf of voor een vriend die wel van een puzzel houdt.

Een paar extra tips voor de gevorderde speler

• Speel met een timer: Probeer een opdracht op te lossen binnen een bepaalde tijd, bijvoorbeeld 5 minuten. Dit voegt een extra dimensie van uitdaging toe.
• Wissel af: Als je een tijdje met één spel hebt gespeeld, probeer dan een andere variant. Elk spel vraagt om een licht andere denkwijze.
• Deel je successen: Het is leuk om een moeilijke opdracht te hebben opgelost. Leg je oplossing even naast het boekje en kijk ernaar. Je mag best een beetje trots zijn.

Het past in elke tas en het is een perfecte tijdsvulling zonder dat je naar een scherm hoeft te kijken. Het is een kleine investering met een groot effect op je cognitieve fitheid. De beste SmartGames voor elke leeftijd zijn een uitstekende aanvulling op de traditionele hersenkrakers. Het is de perfecte mix van eenvoud en diepgang.

Dus, pak een doosje, kies een opdracht en begin met puzzelen. Je zult versteld staan van hoe snel je vooruitgaat.