De leukste spellen voor het oefenen van de spelling van woorden met -ch of -g

Ken je dat? Een kind schrijft ‘gis’ in plaats van ‘chis’.

Of ‘lag’ in plaats van ‘lach’. Het is zo’n typische valkuil waar veel leerlingen op de basisschool tegenaan lopen. Spelling van woorden met -ch of -g is nu eenmaal lastig.

Gelukkig is er een heleboel leuk speelgoed om dit spelenderwijs te oefenen. Hier ontdek je de allerleukste spellen die niet alleen de spelling verbeteren, maar ook de fijne motoriek en het ruimtelijk inzicht stimuleren.

Waarom -ch en -g zo’n uitdaging zijn

De klank van de ‘g’ en de ‘ch’ lijken enorm op elkaar. Voor een kind klinken ze vaak precies hetzelfde. Toch schrijf je ze anders.

Woorden als ‘gijs’, ‘goud’, ‘chocolade’ en ‘school’ vragen om heel verschillende letters.

Deze verwarring komt vaak door de uitspraak. In het Nederlands hebben we harde en zachte ‘g’-klanken en verschillende soorten ‘ch’-klanken.

Voor een beginnende lezer is dit lastig te onderscheiden. Oefening baart kunst, maar het moet wel leuk blijven. Met het juiste educatieve speelgoed train je het oor én het oog.

Een kind leert niet alleen de regels, maar ontwikkelt ook een gevoel voor taal.

Dat is essentieel voor de taalontwikkeling op de basisschool.

Spelenderwijs leren met fijne motoriek

Veel kinderen leren het beste door te doen. Voelen, zien en horen tegelijk. Daarom zijn spellen die de fijne motoriek combineren met taal zo effectief.

Ze prikkelen meerdere zintuigen. Een goed voorbeeld is het Houten Letterboek van Goula.

Dit stevige boek is gemaakt van massief hout en heeft uitneembare letters. Een kind kan de letters fysiek vastpakken en in de juiste sleuven plaatsen.

De letters ‘g’ en ‘ch’ voelen net iets anders aan, wat het tastbare leerproces versterkt. Deze methode sluit aan bij de Montessori-filosofie. Leren door te ervaren.

De weerstand van het hout en het geluid van de letter die op zijn plek valt, geven directe feedback.

Het kost ongeveer €25,- tot €30,- en gaat jarenlang mee. Door de letters fysiek te plaatsen, traint een kind ook de fijne motoriek. Een essentiële vaardigheid voor het schrijven. Het is dus een dubbele winst: beter leren spellen en beter leren schrijven.

De beste spellen en producten op een rij

Er is veel keuze op de markt. We hebben de beste opties geselecteerd die specifiek gericht zijn op de -ch en -g klanken, passend bij de basisschoolleeftijd.

1. Houten letterpuzzel van HABA

Deze Duitse kwaliteitspuzzel is een klassieker. De stukken zijn groot en stevig, perfect voor kleine handen. Bij de puzzel horen afbeeldingen van woorden die beginnen met de moeilijke klanken.

Een kind legt de juiste letter op de juiste plek. Prijsindicatie: €20,- tot €25,-.

2. Magnetische letters op het schoolbord

Geschikt voor kinderen vanaf 4 jaar. Een schoolbord met magnetische letters is ideaal voor visuele leerders.

Gebruik een set van het merk Melissa & Doug. Deze set bevat zowel losse letters als kleine afbeeldingen. Een kind kan ‘schip’ bouwen en direct de ‘sch’ klank zien. Het is een van de beste educatieve hulpmiddelen voor kinderen met dyslexie om spelling te oefenen. Deze set kost ongeveer €15,-.

3. Spel: Woordenschatten - Ch of G?

Je kunt er ook woordgroepen mee maken, zoals ‘lach’ en ‘lag’ naast elkaar. Dit is een specifiek educatief spel van het merk Educatief Speelgoed Nederland.

Het bestaat uit kaarten met plaatjes en een doos vol letters. Kinderen moeten het plaatje benoemen en de juiste spelling kiezen. Het spel kost rond de €18,-.

4. Montessori-letterklankdoos

Het is compact en makkelijk mee te nemen in de schooltas. Bij Montessori-materialen draait het om orde en precisie.

In deze doos zitten houten letters met een ribbel of glad oppervlak voor de ‘g’ en ‘ch’. Het kind voelt het verschil en legt de letter bij het juiste geluidskaartje. Verkrijgbaar vanaf €35,-.

5. STEM-speelgoed: Programmeerbare letters

Een investering die lang meegaat en perfect aansluit bij de ontwikkeling van het kind.

Voor de wat oudere kinderen (groep 4/5) is er digitaal speelgoed. Denk aan de Learning Resources Code & Go Robot. Hierbij programmeer je een muis door een doolhof van woorden.

Je kunt zelf woorden met -ch of -g invoeren. Dit speelgoed combineert taal met logisch denken (STEM). Prijs: ongeveer €40,-. Het is een brug tussen spelling en techniek.

Hoe je deze spellen thuis of in de klas gebruikt

Het draait allemaal om herhaling, maar dan wel variërend. Gebruik de materialen niet alleen voor spelling, maar ook voor taalbegrip.

Begin met het visuele aspect. Laat het kind een kaartje pakken met een afbeelding van een ‘lach’. Vraag: ‘Hoe schrijf je dat?’.

Gebruik de magnetische letters op het bord om het woord te bouwen.

Zie je dat het kind twijfelt? Geef dan een fysieke letter, zoals die van de Houten Letterpuzzel. Speel het spel in korte sessies.

Een kind heeft maar een beperkte aandachtsspanne. Doe 10 minuten per keer.

Herhaal de klank hardop: ‘gggg’ en ‘chhhh’. Laat het kind het ook naspreken.

Dit activeert het auditieve geheugen. Combineer het met beweging. Leg de letters op de grond. Het kind moet van de ‘g’ naar de ‘ch’ springen.

Dit is niet alleen leuk, maar helpt ook bij het automatiseren van de spelling. Het is een vorm van kinesthetisch leren.

Gebruik de woorden in zinnen. Een spel is pas compleet als het kind het woord correct gebruikt in een context. Vraag: ‘Wanneer lach je?’. Dit verbindt spelling met emotie en begrip.

Praktische tips voor ouders en leerkrachten

Wil je direct aan de slag? Hier zijn een paar concrete tips die je meteen kunt toepassen.

1. Focus op klankverschil: Oefen eerst het geluid. De ‘g’ is een zachte klank, de ‘ch’ is harder. Gebruik een spiegel om te zien hoe je mond beweegt.
2. Gebruik kleurcodes: Koop letters in verschillende kleuren. Geef de ‘g’ een groene kleur en de ‘ch’ een blauwe kleur. Dit helpt het visuele geheugen.
3. Maak een woordwand: Hang een groot vel papier op. Plak er elke dag een nieuw woord op met -ch of -g. Laat het kind het woord schrijven en versieren.
4. Speel samen: Kinderen leren het beste door interactie. Speel het spel samen en maak grapjes. Lachen helpt bij het onthouden.
5. Varieer de moeilijkheidsgraad: Begin met eenvoudige woorden als ‘gijs’ en ‘chips’. Ga later naar complexere woorden als ‘schoenen’ of ‘tijger’.

Vergeet niet dat elk kind anders is. De ene leerling heeft meer visuele ondersteuning nodig, de ander meer auditieve oefening. Blijf observeren en pas het spel daarop aan, of gebruik mediawijsheid spellen om kritisch denken te stimuleren.

Met deze spellen maak je leren leuk. Door beste taalspellen voor spelling in te zetten, zal je kind of leerling niet alleen beter spellen, maar ook meer vertrouwen krijgen in taal.

En dat is het mooiste cadeau dat je kunt geven.