Beste educatieve spellen over duurzaamheid en het milieu voor de basisschool

Wil je kinderen op de basisschool écht iets bijbrengen over duurzaamheid? Dan werkt het beter als ze het niet alleen horen, maar vooral doen en zien.

Spellen over het milieu helpen hier enorm bij. Ze maken complexe thema’s als klimaatverandering en afval begrijpelijk en leuk. In deze koopgids ontdek je de beste educatieve spellen over duurzaamheid en het milieu.

We kijken naar concrete opties, zoals memory en kwartet, en combineren die met praktische lesideeën voor in de klas of thuis. Zo zorg je voor directe transfer naar duurzaam gedrag.

Educatieve spellen over duurzaamheid

Goede educatieve spellen over duurzaamheid zijn meer dan alleen kaartjes draaien. Ze leggen verbanden tussen acties en gevolgen.

Denk aan het repareren van speelgoed in plaats van weggooien, of het verschil tussen fossiele brandstof en groene stroom.

Welles-Nietes memory

Voor de basisschool zijn spellen ideaal omdat ze samenwerking stimuleren en geschikt zijn voor verschillende leeftijden. Ze passen bovendien perfect bij thema’s als Junior Global Goals, kinderarbeid en bosaanplant. De spellen die we hier bespreken, zijn specifiek ontwikkeld voor het Nederlandse onderwijs en makkelijk verkrijgbaar.

Een groot voordeel van de spellen van Schooldagvandeduurzaamheid.nl is dat ze kant-en-klaar zijn. Je krijgt er online handleidingen bij voor leerkrachten en ouders.

Zo weet je precies hoe je ze inzet. Bovendien krijg je nu € 2,50 korting op gebruikte spellen. Dat maakt het extra aantrekkelijk om te starten zonder hoge kosten. De spellen zijn compact, makkelijk op te bergen en geschikt voor kleinere groepen of individueel werk.

Dit memory-spel draait om het maken van keuzes rond duurzaamheid. Elke kaart heeft een stelling, bijvoorbeeld ‘Ik gooi een kapotte pen weg’ of ‘Ik repareer hem’.

Zeker Weten Lekker Eten kwartet

Kinderen zoeken bij elkaar passende paren. Het spel is geschikt voor groep 3 tot en met 8 en duurt ongeveer 15 minuten per ronde. Je kunt het met 2 tot 6 spelers spelen.

De kaarten zijn stevig en kleurrijk, ideaal voor fijne motoriek en visuele herkenning. Voordelen: bevordert discussie, directe link naar gedrag, compact formaat.
Nadelen: beperkt aantal kaarten (30 stuks), vraagt begeleiding voor jongere kinderen.
Prijs: € 12,50 (inclusief € 2,50 korting op gebruikte exemplaren).

Dit kwartet focust op lokaal voedsel en duurzame landbouw. Elke set kaarten heeft vier categorieën: seizoensgroenten, biologisch boeren, voedselverspilling en eerlijke handel. Kinderen verzamelen sets door slim te vragen.

Het spel duurt 20 minuten en is geschikt voor groep 4 tot en met 8. De illustraties zijn duidelijk en stimuleren het vertellen van verhalen over eten. Voordelen: leerzaam over voedselketens, stimuleert taalontwikkeling, inklapbaar opbergdoosje.
Nadelen: minder geschikt voor hele jonge kinderen door tekstuele vragen.
Prijs: € 14,00 (met korting op gebruikte versies).

10 inspirerende lesideeën voor duurzaamheid in de klas

Spellen alleen zijn niet genoeg. Ze werken pas écht als je ze koppelt aan praktijkopdrachten. Hieronder vind je concrete ideeën die aansluiten bij de spellen en passen bij de basisschool.

Ze zijn makkelijk uitvoerbaar en gebruiken Nederlandse lesmethoden en apps. Combineer bijvoorbeeld het memory-spel met een reparatie-ochtend.

Plastic soep-project met LessonUp

Of gebruik het kwartet bij een kookactiviteit met lokale producten. Zo zien kinderen direct het effect van hun keuzes.

LessonUp is een digitale lesmethode met kant-en-klare lessen over plastic soep. Je start met een video van 5 minuten over oceanen en plastic. Daarna doen kinderen een opdracht: ze tellen plastic voorwerpen in de klas en bedenken alternatieven.

Start een schooltuin

Dit sluit aan bij het thema ‘bidons’ uit de spellen. De les duurt 30 minuten en is geschikt voor groep 5 tot en met 8.

Tip: vraag kinderen om zelf een bidon te versieren en te gebruiken in plaats van wegwerp-flessen. Zo wordt het direct actie. De voordelen van een eigen moestuin set voor natuuronderwijs op de basisschool zijn groot; begin klein door kruiden te zaaien in bakken op het schoolplein.

Energieverbruik meten

Gebruik zaden van biologische boeren. Laat kinderen dagelijks water geven en groei meten.

Dit versterkt fijne motoriek en verantwoordelijkheid. Combineer met het kwartet ‘Zeker Weten Lekker Eten’ voor extra context.

Afval scheiden en recyclen

Plan een oogstfeest na 8 weken. Zo maak je het feestelijk en leerzaam. Leer kinderen energie besparen met een simpele meting.

Gebruik een energiemeter (te koop bij educatieve winkels, circa € 15). Sluit hem aan op een lamp of laptop en meet het verbruik per dag. Bespreek het verschil tussen fossiele brandstof en groene stroom.

Zwerfafvalactie met Litterati

Dit sluit aan bij de spellen over keuzes. Opdracht: kinderen schrijven een energiebesparingstip per dag op.

Na een week bekijk je samen wat het meeste oplevert. Zet vier bakken neer: papier, plastic, GFT en restafval.

Laat kinderen dagelijks afval scheiden. Gebruik het memory-spel om keuzes te bespreken: gooi je een kapotte pot weg of repareer je hem? Dit verankert gedrag. Voor groep 1 tot en met 3 kun je plaatjes gebruiken, voor groep 4 en ouder een checklist.

Tip: vraag ouders om thuis ook te scheiden. Zo wordt het een schoolbreed project.

Duurzaamheidsthemaweek

De app Litterati helpt kinderen zwerfafval te tellen en analyseren. Download de app op een schooltablet. Ga buiten lopen en laat kinderen afval fotograferen en taggen. Dit duurt 20 minuten en is geschikt voor groep 6 tot en met 8.

De data geeft inzicht in hoeveel plastic er ligt en waar het vandaan komt. Combineer met het kwartet over voedsel: waarom ligt er zoveel verpakkingsmateriaal bij fastfood?

Plan een hele week rond duurzaamheid. Maak een rooster met spellen, praktijkopdrachten en een eindpresentatie.

Bijvoorbeeld: maandag memory, dinsdag schooltuin, woensdag energiemeten, donderdag Litterati, vrijdag oogstfeest. Gebruik de online handleidingen van Schooldagvandeduurzaamheid.nl voor materiaal. Sluit af met een markt waar kinderen hun eigen duurzame producten presenteren. Zo voelt het als een feestje.

Selectiecriteria voor duurzaamheidsspell

Bij het kiezen van een educatief spel, zoals leuke bordspellen over het menselijk lichaam, kijk je naar een paar dingen. Ten eerste: de leeftijdsgroep.

Kies spellen die passen bij de groep die je lesgeeft. Ten tweede: de link naar praktijk.

Een spel dat alleen theorie biedt, werkt niet. Kies spellen met concrete acties, zoals repareren of afval scheiden. Ten derde: prijs en kwaliteit.

Gebruikte spellen met korting zijn een slimme keuze. Check ook of er handleidingen zijn.

Die maken het makkelijker om te starten. Tot slot: kies spellen die aansluiten bij bestaande thema’s, zoals Junior Global Goals of klimaatverandering.

Vergelijking van de beste spellen

Hieronder een overzicht van de besproken spellen. Zoek je ook leermiddelen over de bloedsomloop en organen? Beide zijn verkrijgbaar bij Schooldagvandeduurzaamheid.nl en kosten inclusief korting op gebruikte exemplaren.

• Welles-Nietes memory: prijs € 12,50, duur 15 minuten, geschikt voor groep 3-8, focus op keuzes en gedrag.
• Zeker Weten Lekker Eten kwartet: prijs € 14,00, duur 20 minuten, geschikt voor groep 4-8, focus op voedsel en landbouw.

Beide spellen zijn compact en makkelijk op te bergen. Het memory is beter voor jongere kinderen en fijne motoriek. Het kwartet is ideaal voor taalontwikkeling en discussie. Kies memory voor directe actie, kies kwartet voor diepgaandere gesprekken.

Aanbevelingen per budget en gebruik

Voor een laag budget (onder € 15): kies het memory-spel. Het is goedkoop, snel te spelen en direct toepasbaar.

Combineer met een gratis les via LessonUp of een zwerfafvalactie. Voor een middel budget (€ 15-30): koop beide spellen. Ze vullen elkaar aan en geven variatie.

Voeg een energiemeter toe voor € 15 om het thema energie te versterken. Voor een hoog budget (boven € 30): kies beide spellen plus een schooltuin-set.

Een basisset zaad en bakken kost circa € 25. Zo bouw je een compleet duurzaamheidsproject.

Waar te koop? Bij Schooldagvandeduurzaamheid.nl vind je de spellen en handleidingen. Voor LessonUp en Litterati ga je naar Onderwijscommunity.nl. Beide zijn Nederlandse aanbieders en makkelijk bereikbaar.

Veelgestelde vragen

Welk spel is het beste voor groep 3? Het memory-spel, omdat het visueel en eenvoudig is.
Moet ik een app downloaden? Alleen voor Litterati, maar dat is gratis en snel.
Hoe lang duurt een les? De spellen duren 15-20 minuten, de praktijkopdrachten 30-60 minuten.